Tussen demoniseren en waarderen

Onze mening over moslims en visie op de islam Het aantal krantenartikelen en boeken over de islam is niet meer te tellen. Ieder kan wel wat van zijn gading en naar zijn smaak vinden. Het gevaar is dan dat we slechts gestijfd worden in een mening die we al hebben. Op voorlichtingsavonden over de islam wordt door het publiek nogal eens verwacht dat de spreker bevestigt wat men al weet en van de islam vindt. Meestal is dat dan nogal negatief.

Als gastspreker op avonden over de islam maak ik het herhaaldelijk mee. Men heeft een artikel of boek gelezen waarin de dreiging van de islam en het radicale verschil tussen bijbel en koran aan de kaak wordt gesteld. Van mij wordt verwacht hetzelfde te doen.
Bij de boeken die men heeft gekozen, vraag ik mij dan soms af: waarom juist dat boek? Zijn er ook niet veel andere, misschien wel betere boeken?
Maar wie bepaalt wat een beter boek is? Dat antwoord is moeilijk te geven. Misschien kunnen de volgende vragen en adviezen ons helpen om er positief kritisch mee bezig te zijn.

Lezen met een kritische houding
Vragen die we ons altijd kunnen stellen zijn:
1. Is de schrijver uit op een eerlijke weergave van feiten of op stemmingkwekerij? Hoe selec-teert hij uit een veelheid van gegevens, laat hij nuances zien? Durft hij kritisch te staan tegen-over de eigen cultuur, gewoonten en godsdienstzaken of wordt zijn denken gestempeld door het superieure van het eigene?
2. Gebruikt de schrijver ‘gelijke grootheden’? Vergelijkt hij bijvoorbeeld de geschiedenis van de islam met de geschiedenis van de kerk (en dus niet de zwarte bladzijden van de islamge-schiedenis met de boodschap van het evangelie)? Vergelijkt hij de koran met de bijbel, en dan ook op gelijke wijze: aansprekende teksten met aansprekende teksten, en moeilijke teksten met moeilijke teksten (dus niet geweldsteksten van de koran met teksten van vrede en liefde in de bijbel)?
3. Wordt er rekening gehouden met wat moslims zelf naar voren brengen ten aanzien van hun geloof? Passen we de regel toe: Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet?
4. Hebt u wel eens een boek over de islam gelezen dat door een moslim zelf is geschreven? U kunt denken aan De moslim bestaat niet (13 interviews met diverse moslims in Nederland) van de Amsterdamse journaliste Samira Abbos (Amsterdam, 2005), Islam voor beginners van mw. S.A. Sattar (A’dam, 1997) of Papa, wat is een moslim? van de Noord-Afrikaanse schrijver Tahar Ben Jelloun (Breda, 2002).
5. Lezend meer ontdekken over moslims en hun geloof is waardevol, maar hebt u wel eens met moslims gesproken over hun islam? Mogelijk dat er ook gelegenheid is te spreken over de betekenis van het evangelie in uw leven.

Abraham Lincoln (voormalig president van de VS)
Bestrijd ik mijn vijanden niet het best door ze tot mijn vrienden te maken?

Kosuke Koyama (Aziatisch theoloog)
Meet people, not in the mind of the crusades, but with a crucified mind.

De gulden regel
Misschien dat bij dit alles de grondtoon gezet wordt met ‘de gulden regel’ die we zonet nega-tief formuleerden. Mattheus formuleert het positief: Behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen. Dat is het hart van de Wet en de Profeten (7:12). Deze regel kan voorkómen dat we te snel een oordeel klaar hebben over de islam of dat er lasterpraat rondgaat over moslims.
Herhaaldelijk heb ik mensen met grote stelligheid uitspraken horendoen als: ‘Vrouwen kunnen niet in de hemel komen volgens de islam.’ - ‘De islam kent geen liefde.’ - ‘Een tolerante moslim is een contradictio in terminis’.
Zulke opmerkingen worden gewoonlijk gedaan buiten het contact met moslims om. Ze haken in bij hen die zich bedreigd voelen door een militante islam en zich ‘overspoeld’ voelen door moslims. ‘Ze pakken ons in. Nederland verliest zijn christelijk karakter. Straks is Nederland onder de macht van de islam’. Vraag is dan wel of we het apostolisch vermaan van Kol. 4:6 ter harte nemen: Uw spreken zij te allen tijde aangenaam, niet zouteloos.
Volgens de Odyssee van Homerus wordt de kwaliteit van een beschaving bepaald door haar houding tegenover vreemdelingen. Christenen kunnen dat naar zich toe vertalen met: het gehalte van ons christelijke geloof wordt bepaald door onze houding tegenover vreemdelingen. Ons christelijke geloof wordt door de ontmoeting met moslims getest. Hoe staan wij in die ontmoeting? Komt onze houding overeen onze theologie? Komen onze daden overeen met onze woorden?

‘Heilsprofeten’
Maar als het gaat om de islam zijn er niet alleen onheilsprofeten. Velen laten ook een ander geluid horen. Niet per definitie omdat zij positieve ervaringen hebben in de omgang met mos-lims. Wel omdat zij met het bijbelse getuigenis geen andere weg kunnen gaan, dan die van dienen en liefhebben en het brengen van goed nieuws.
Maar, zo vragen velen zich af, is hun houding niet te argeloos en veel te soft? Staan hun idea-len niet ver van de politieke en maatschappelijke werkelijkheid? Dat zijn terechte vragen. Vragen die velen van ons bezighouden. We moeten daar niet omheen gaan, maar ze be-spreekbaar maken.
Evangelie & Moslims wil daar graag bij van dienst zijn. Onder andere door de verschillende opvattingen te bespreken en te helpen bij de bezinning op de islam en de omgang met mos-lims. Maar ook door concreet toe te rusten voor getuigenis en dienst onder moslims in de eigen omgeving.
Misschien dat uw gemeente met ‘de islam’ (en alles wat er bij komt kijken) aan de slag wil gaan en in het verlengde daarvan in Christus’ naam iets voor moslims wil betekenen. Daarom ten slotte een paar suggesties voor een diepgaande behandeling van de thema’s

Jean-Jacques Suurmond (tijdens de cartoonaffaire in Trouw)
Voor moslims geldt het als oneerbiedig om Mohammed af te beelden, laat staan om dat spottend te doen. Maar in het christelijke geloof staat een dergelijke afbeelding juist cen-traal: God die in de mens Jezus honend gekruisigd wordt. En dat wordt ook nog als 'goed nieuws' (evangelie) gepresenteerd.

Intensief in een korte periode
Het is aan te bevelen dat de hele gemeente in een korte periode intensief met het thema bezig is. Natuurlijk is het waardevol als er tevens een aanlooptraject is voor verenigingen en cate-chisaties. Een mogelijkheid om de gemeente in haar verschillende geledingen te betrekken bij de vragen is:
  • het onderwerp aan de orde laten komen in de prediking.Er zijn preekschetsen waar de voorganger gebruik van kan maken.
  • het onderwerp behandelen op catechisaties en verenigingen of bijbelstudiekringen. Er zijn verschillende materialen (brochures, boeken, bijbelstudies, PowerPointpresentaties) die daarbij gebruikt kunnen worden.
  • een voorlichtingsavond organiseren met een medewerker van Evangelie & Moslims. Op deze avond is er dan volop gelegenheid vragen te stellen.

Herman Takken – Stafwerker Evangelie & Moslims

Evangelie & Moslims kan ook uw gemeente toerusten voor getuigenis en dienst onder mos-lims. Voor lespakketten, PowerPointpresentaties en bijbelstudiematerialen kunt u contact op-nemen met Evangelie & Moslims, buro@evangelie-moslims.nl, 033-4659290. Op de website www.evangelie-moslims.nl vindt u allerlei informatie over de islam en de koran en krijgt u een indruk van activiteiten en materialen die er op dit gebied zijn.
 terug